O concello da Pastoriza conserva un rico conxunto de igrexas parroquiais que, ademais do seu valor relixioso, constitúen un reflexo da historia, a arquitectura e a identidade cultural da Terra Chá lucense. Estas construcións, erguidas en distintos momentos históricos, amosan a transición de estilos que van dende o románico rural ata o barroco galego, adaptados sempre aos recursos locais e á contorna natural.

Entre os templos de maior interese destaca a igrexa parroquial de Bretoña, vencellada á antiga sede episcopal sueva. A súa orixe remonta aos primeiros séculos do cristianismo en Galicia, e aínda que o edificio actual corresponde en gran parte a épocas posteriores, a súa relevancia histórica é incuestionable. Considérase un dos símbolos da difusión do cristianismo no noroeste peninsular.

Outras igrexas do concello, como San Salvador de Fonmiñá, relaciónanse con espazos naturais emblemáticos, neste caso a lagoa que tradicionalmente se considera nacemento do Miño. A súa sinxela planta románica e a súa integración na paisaxe converten a este templo nun lugar de grande carga simbólica e espiritual. No núcleo urbano da Pastoriza atópase a igrexa de San Xurxo, que combina elementos barrocos con solucións arquitectónicas propias do rural galego, e que constitúe o centro espiritual e social da vila. O conxunto parroquial complétase cunha rede de pequenos templos repartidos por aldeas e parroquias, onde predominan as igrexas románicas de nave única e ábsida semicircular, con portadas decoradas con arquivoltas sinxelas, canzorros esculpidos e campanarios de espadana.